Hướng dẫn đăng ký thuế lần đầu cho hộ kinh doanh theo Thông tư 90/2026/TT-BTC

Từ ngày 01/7/2026, thủ tục đăng ký thuế của hộ kinh doanh được thực hiện theo Thông tư 90/2026/TT-BTC. Văn bản mới phân định rõ trường hợp đăng ký thuế cùng với đăng ký hộ kinh doanh theo cơ chế một cửa liên thông và trường hợp phải đăng ký trực tiếp với cơ quan thuế. Hộ kinh doanh cần xác định đúng trường hợp áp dụng, chuẩn bị đúng hồ sơ và kiểm tra sự thống nhất giữa thông tin đăng ký kinh doanh với dữ liệu dân cư.

1. Hộ kinh doanh đăng ký thuế lần đầu theo hình thức nào?

Theo Điều 21 Thông tư 90/2026/TT-BTC, việc đăng ký thuế lần đầu của hộ kinh doanh được thực hiện theo hai hướng sau:

• Đăng ký thuế cùng với đăng ký hộ kinh doanh theo cơ chế một cửa liên thông;
• Đăng ký trực tiếp với cơ quan thuế trong trường hợp thuộc diện phải thực hiện thủ tục này.

Việc phân biệt hai hình thức rất quan trọng bởi nơi nộp, hồ sơ và cách tiếp nhận kết quả không giống nhau. Hộ kinh doanh không nên tự lập thêm hồ sơ gửi cơ quan thuế nếu thông tin đăng ký thuế đã được tích hợp trong hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh.

2. Đăng ký thuế theo cơ chế một cửa liên thông

Đây là hình thức áp dụng phổ biến đối với hộ kinh doanh mới thành lập và thực hiện đăng ký kinh doanh theo quy định.

Hộ kinh doanh nộp hồ sơ tại cơ quan đăng ký kinh doanh theo quy định về đăng ký hộ kinh doanh. Thông tin cần thiết để đăng ký thuế được tích hợp trong hồ sơ và chuyển đến cơ quan thuế thông qua hệ thống liên thông.

Cơ quan thuế tiếp nhận dữ liệu, kiểm tra điều kiện cấp mã số thuế và gửi kết quả trở lại hệ thống đăng ký kinh doanh. Vì vậy, hộ kinh doanh không phải nộp thêm một bộ hồ sơ đăng ký thuế lần đầu trực tiếp tại cơ quan thuế.

Thông tin không thống nhất với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư có thể làm gián đoạn quá trình xác thực và cấp mã số thuế.

3. Trường hợp hộ kinh doanh đăng ký trực tiếp với cơ quan thuế

Đăng ký trực tiếp không phải là thủ tục áp dụng đồng loạt đối với mọi hộ kinh doanh mới thành lập.

Hình thức này chủ yếu được áp dụng đối với hộ gia đình, cá nhân kinh doanh không thực hiện đăng ký qua cơ quan đăng ký kinh doanh và một số trường hợp chuyển tiếp. Đáng chú ý, hộ kinh doanh đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh nhưng chưa được cấp mã số thuế phải thực hiện đăng ký để được cấp mã số thuế và hoàn thiện thủ tục liên thông.

Tùy trường hợp, hồ sơ được nộp tại:

• Thuế cơ sở nơi đặt trụ sở chính;
• Thuế cơ sở nơi cư trú nếu hoạt động kinh doanh không có địa điểm cố định;
• Thuế cơ sở nơi có bất động sản đối với hoạt động cho thuê bất động sản.

Trường hợp có nhiều bất động sản cho thuê tại các địa bàn khác nhau, người nộp thuế được lựa chọn một trong các Thuế cơ sở nơi có bất động sản cho thuê để nộp hồ sơ.

4. Hồ sơ đăng ký thuế trực tiếp gồm những gì?

Hồ sơ đăng ký thuế lần đầu cơ bản gồm:Tờ khai đăng ký thuế mẫu số 03-ĐKT ban hành kèm theo Thông tư 90/2026/TT-BTC hoặc hồ sơ khai thuế có tích hợp thông tin đăng ký thuế theo quy định về quản lý thuế.

Đối với hộ kinh doanh thuộc trường hợp chuyển tiếp, đã có Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh nhưng chưa được cấp mã số thuế, hồ sơ phải kèm theo bản sao Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh còn hiệu lực.

Trước khi gửi hồ sơ, người nộp thuế cần đối chiếu thông tin trên tờ khai với giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh và giấy tờ căn cước. Những sai lệch về họ tên, ngày sinh hoặc số định danh cá nhân có thể dẫn đến việc cơ quan thuế yêu cầu điều chỉnh, bổ sung.

5. Hộ kinh doanh có thể nộp hồ sơ điện tử không?

Theo Điều 6 Thông tư 90/2026/TT-BTC, người nộp thuế thuộc diện đăng ký trực tiếp với cơ quan thuế có thể nộp hồ sơ điện tử thông qua:

• Cổng Dịch vụ công quốc gia;
• Ứng dụng định danh điện tử VNeID;
• Hệ thống thông tin quản lý thuế.

Bản sao giấy tờ trong hồ sơ được sử dụng dưới dạng bản sao điện tử. Người nộp thuế lập hồ sơ trực tuyến, thực hiện xác thực điện tử và gửi đến cơ quan thuế.

Ngoài phương thức điện tử, hồ sơ giấy có thể được nộp trực tiếp tại bộ phận một cửa hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính công ích.

Trong thời hạn một ngày làm việc kể từ khi hệ thống ghi nhận hồ sơ điện tử, cơ quan thuế thông báo việc tiếp nhận hoặc không tiếp nhận. Nếu hồ sơ không được tiếp nhận, thông báo phải nêu rõ lý do để người nộp thuế hoàn thiện và gửi lại.

6. Thời gian xử lý hồ sơ đăng ký thuế

Nếu hồ sơ đầy đủ và thông tin của người nộp thuế khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ quan thuế cập nhật thông tin trong thời hạn ba ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ.

Đối với hộ gia đình, cá nhân kinh doanh đăng ký trực tiếp, cơ quan thuế cấp Giấy chứng nhận đăng ký thuế mẫu số 10-MST trong thời hạn ba ngày làm việc.

Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ hoặc thông tin định danh không trùng khớp, thời gian phản hồi sẽ khác tùy hình thức nộp hồ sơ. Với hồ sơ điện tử, cơ quan thuế sẽ thông báo không tiếp nhận trong 01 ngày làm việc; với hồ sơ giấy, thông báo yêu cầu giải trình hoặc bổ sung sẽ được gửi trong 02 ngày làm việc. Vì vậy, hộ kinh doanh nên thường xuyên kiểm tra email, số điện thoại và tài khoản thuế điện tử để kịp thời xử lý các yêu cầu từ cơ quan thuế.

7. Mã số thuế của hộ kinh doanh được sử dụng như thế nào?

Theo quy định mới, cá nhân, hộ gia đình, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh thuộc diện luật định sử dụng số định danh cá nhân làm mã số thuế.

Một cá nhân chỉ sử dụng một mã số thuế trong suốt quá trình thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước. Chủ hộ không nên đăng ký hoặc sử dụng đồng thời nhiều mã số thuế. Nếu phát hiện thông tin chưa thống nhất, cần thực hiện điều chỉnh trước khi kê khai và sử dụng số định danh cá nhân làm mã số thuế.

8. Những việc cần làm sau khi hoàn tất đăng ký

Nếu thành lập thêm địa điểm kinh doanh ngoài trụ sở chính, hộ kinh doanh phải thông báo địa điểm đó với cơ quan thuế quản lý trực tiếp trụ sở chính theo quy định.

Đăng ký thuế lần đầu là bước nền tảng để hộ kinh doanh thực hiện đúng nghĩa vụ thuế, sử dụng hóa đơn điện tử và tổ chức hoạt động bán hàng minh bạch. Việc xác định đúng hình thức đăng ký, kê khai thống nhất dữ liệu định danh và theo dõi sát quá trình xử lý sẽ giúp hạn chế sai sót, rút ngắn thời gian hoàn tất thủ tục. Hộ kinh doanh nên chủ động cập nhật Thông tư 90/2026/TT-BTC, đồng thời chuẩn hóa dữ liệu bán hàng, doanh thu và hóa đơn ngay từ khi bắt đầu hoạt động.