Cá nhân làm tiếp thị liên kết có cần đăng ký kinh doanh không?

Tiếp thị liên kết đang trở thành nguồn thu nhập của nhiều cá nhân trên các nền tảng số. Khi bắt đầu nhận hoa hồng, người làm affiliate thường băn khoăn có cần đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế và thực hiện nghĩa vụ thuế thế nào. Những nội dung dưới đây sẽ giúp người đọc phân biệt các trường hợp trước khi thực hiện.

1. Cá nhân làm tiếp thị liên kết có cần đăng ký kinh doanh không?

Việc có cần đăng ký kinh doanh hay không phụ thuộc vào hoạt động thực tế của cá nhân và quy định áp dụng. Không thể chỉ dựa vào việc nhận hoa hồng để kết luận mọi người làm tiếp thị liên kết đều phải đăng ký.

1.1. Hiểu đúng hoạt động tiếp thị liên kết của cá nhân

Tiếp thị liên kết là việc giới thiệu sản phẩm, dịch vụ của bên khác qua nội dung hoặc đường dẫn và nhận hoa hồng theo kết quả. Người chỉ làm affiliate thường không sở hữu hàng hóa, không trực tiếp thu tiền hay giao hàng cho khách.

Ví dụ, chị A đăng video gắn đường dẫn mua hàng. Khách mua qua đường dẫn với tổng giá trị 20 triệu đồng, chị nhận hoa hồng 5%, tương đương 1 triệu đồng. Khoản thu của chị A là 1 triệu đồng hoa hồng, không phải 20 triệu đồng tiền bán hàng.

Nếu chị A đồng thời bán sản phẩm của mình hoặc nhận phí quảng cáo từ nhãn hàng, cần xác định riêng từng hoạt động để xem xét nghĩa vụ đăng ký kinh doanh và thuế.

1.2. Phân biệt đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế

Đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế có mục đích khác nhau. Cá nhân làm tiếp thị liên kết cần phân biệt hai thủ tục này để xác định nghĩa vụ của mình:

Hai thủ tục có thể được thực hiện liên thông trong trường hợp pháp luật quy định. Tuy nhiên, cá nhân vẫn cần xem xét riêng mình có phải đăng ký kinh doanh hay không và thực hiện nghĩa vụ thuế theo hình thức nào.

1.3. Căn cứ nào để xác định nghĩa vụ đăng ký?

Theo Khoản 3, Điều 82, Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, người làm dịch vụ có thu nhập thấp thuộc trường hợp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ khi kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Mức thu nhập thấp do UBND cấp tỉnh quy định tại từng địa phương.

Khoản 2, Điều 83 của Nghị định này quy định người thành lập hộ kinh doanh, hộ kinh doanh có nghĩa vụ đăng ký, không được hoạt động dưới danh nghĩa hộ kinh doanh khi chưa đăng ký.

Vì vậy, cá nhân làm tiếp thị liên kết cần đối chiếu hoạt động thực tế và điều kiện miễn đăng ký tại địa phương. Không thể tự hiểu rằng hoa hồng thấp hoặc chưa đến mức phải nộp thuế thì được miễn đăng ký kinh doanh.

Cũng cần phân biệt: hướng dẫn xác định hoa hồng là thu nhập từ tiền lương, tiền công hay doanh thu kinh doanh phục vụ việc tính thuế, không thay thế quy định về nghĩa vụ đăng ký kinh doanh.

2. Hoa hồng tiếp thị liên kết được tính thuế như thế nào?

Sau khi xác định hình thức hoạt động, cá nhân cần phân biệt hoa hồng được xử lý theo nhóm thu nhập nào để thực hiện đúng nghĩa vụ thuế.

2.1. Cá nhân chưa đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế cho hoạt động affiliate

Căn cứ Khoản 6, Điều 7 và Điểm c, Khoản 2, Điều 8, Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân, Cục Thuế đã hướng dẫn trường hợp cá nhân chỉ làm tiếp thị liên kết trên sàn thương mại điện tử nhưng chưa đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế cho hoạt động này: hoa hồng được xác định là thu nhập có tính chất tiền lương, tiền công. Bên trả thu nhập có trách nhiệm khấu trừ, nộp thay thuế thu nhập cá nhân theo quy định.

Việc khấu trừ được thực hiện khi chi trả hoa hồng. Theo Khoản 2, Điều 50, Nghị định 253/2026/NĐ-CP, đối với cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 3 tháng:

• Mức chi trả từ 5 triệu đồng/lần trở lên: bên trả thu nhập phải khấu trừ 10% trên thu nhập trước khi chi trả.
• Mức chi trả dưới 5 triệu đồng/lần: bên trả thu nhập được khấu trừ 10% khi cá nhân có yêu cầu.

Ví dụ, anh A là cá nhân cư trú, không ký hợp đồng lao động với bên trả hoa hồng. Anh được thanh toán 10 triệu đồng hoa hồng trong một lần, thuộc trường hợp khấu trừ 10%. Số thuế bị khấu trừ là 1 triệu đồng; anh thực nhận 9 triệu đồng, giả sử không có khoản giảm trừ thanh toán khác.

Cần lưu ý, 10% bị khấu trừ khi nhận tiền không mặc nhiên là số thuế cuối cùng phải nộp. Khi thuộc trường hợp phải quyết toán, cá nhân cần tổng hợp thu nhập từ tiền lương, tiền công trong năm, kể cả hoa hồng affiliate và thu nhập tại nơi làm việc khác. Số thuế phải nộp được xác định sau khi tính các khoản miễn thuế, giảm trừ được hưởng và đối chiếu với số đã khấu trừ. Tùy kết quả, cá nhân có thể phải nộp thêm hoặc có số thuế nộp thừa được xử lý theo quy định.

Để thuận tiện đối chiếu và quyết toán, cá nhân nên lưu:

• Bảng đối soát ghi rõ hoa hồng trước khấu trừ, khoản điều chỉnh và tiền thực nhận.
• Chứng từ thanh toán, sao kê nhận tiền.
• Chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân do bên trả thu nhập cấp.
• Hợp đồng hoặc điều khoản tham gia chương trình tiếp thị liên kết.

Nếu nhận hoa hồng từ nhiều nền tảng, cần theo dõi riêng từng bên trả thu nhập, đồng thời tổng hợp số thuế đã khấu trừ để tránh bỏ sót hoặc tính trùng khi quyết toán.

2.2. Cá nhân đã đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế cho hoạt động affiliate

Theo hướng dẫn của Cục Thuế, nếu cá nhân đã đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế cho hoạt động tiếp thị liên kết thì hoa hồng nhận được được xác định là doanh thu kinh doanh. Nghĩa vụ thuế được thực hiện theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP.

Doanh thu của người làm affiliate cần được phân biệt với tổng giá trị hàng hóa khách mua qua đường dẫn. Ví dụ, khách mua hàng qua link với tổng giá trị 200 triệu đồng, cá nhân được hưởng 10 triệu đồng hoa hồng thì doanh thu từ hoạt động tiếp thị liên kết là 10 triệu đồng, không phải 200 triệu đồng.

Nghĩa vụ khai, nộp thuế được xác định theo tổng doanh thu kinh doanh trong năm và phương pháp tính thuế:

• Doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống: thực hiện thông báo doanh thu thực tế phát sinh với cơ quan thuế, chậm nhất ngày 31/01 của năm tiếp theo.
• Doanh thu năm trên 1 tỷ đồng: thực hiện khai, nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân theo quy định. Thuế giá trị gia tăng được tính trực tiếp theo doanh thu.
• Với thuế thu nhập cá nhân: trường hợp doanh thu trên 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng và lựa chọn phương pháp thuế suất nhân với doanh thu tính thuế thì khai, nộp theo quý. Trường hợp áp dụng phương pháp thu nhập tính thuế nhân với thuế suất thì thực hiện tạm nộp trong năm và quyết toán theo quy định.

Nếu nhận hoa hồng từ nhiều nền tảng hoặc đồng thời có hoạt động kinh doanh khác, cá nhân cần tổng hợp đầy đủ doanh thu để xác định nghĩa vụ. Khi đối chiếu, nên theo dõi riêng hoa hồng được hưởng, khoản điều chỉnh, thuế đã khấu trừ hoặc nộp thay và tiền thực nhận.

Bảng dưới đây tóm tắt sự khác nhau giữa hai trường hợp:

Việc phân loại trên phục vụ xác định nghĩa vụ thuế; không có nghĩa cá nhân được tùy ý bỏ qua nghĩa vụ đăng ký kinh doanh nếu hoạt động thực tế thuộc trường hợp phải đăng ký.

3. Cá nhân làm tiếp thị liên kết cần lưu ý gì?

Để quản lý thu nhập và thuận tiện đối chiếu khi cần, cá nhân làm tiếp thị liên kết nên lưu ý:

→ Theo dõi riêng từng nguồn thu: hoa hồng affiliate, phí quảng cáo và doanh thu bán hàng nếu có. Đối chiếu hoa hồng được duyệt, khoản điều chỉnh, thuế đã khấu trừ và tiền thực nhận, không chỉ ghi số tiền vào tài khoản. Ví dụ, hoa hồng 10 triệu đồng, thuế khấu trừ 1 triệu đồng, thực nhận 9 triệu đồng thì cần ghi đủ cả ba khoản.

→ Lưu hồ sơ liên quan: hợp đồng hoặc điều khoản chương trình affiliate, bảng đối soát hoa hồng, chứng từ thanh toán, chứng từ khấu trừ thuế khi được cấp và hồ sơ đăng ký, khai thuế.

→ Rà soát nghĩa vụ khi hoạt động thay đổi: nếu chuyển sang trực tiếp bán hàng, nhận thêm phí quảng cáo hoặc thay đổi thông tin đăng ký, cần kiểm tra lại nghĩa vụ tương ứng. Khi chưa rõ, nên cung cấp hợp đồng và hồ sơ thực tế để cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn.

Cá nhân làm tiếp thị liên kết cần xác định đúng hình thức hoạt động, phân biệt nghĩa vụ đăng ký kinh doanh với nghĩa vụ thuế và theo dõi đầy đủ hoa hồng từ các nền tảng. Lưu hồ sơ, đối soát thu nhập giúp hạn chế sai sót khi kê khai. Với cá nhân đồng thời kinh doanh hàng hóa, TruePOS có thể hỗ trợ quản lý bán hàng bên cạnh việc theo dõi thu nhập affiliate.

Dương Thúy